Μάθαμε από νωρίς να συγκρατούμε τον θυμό μας.
Να διαχειριζόμαστε τον φόβο.
Να “κρατιόμαστε” στη λύπη.
Να μη γινόμαστε βάρος.
Να μη φαινόμαστε πολύ ευάλωτοι.
Να μη δείχνουμε έντονα αυτό που νιώθουμε.

Αλλά υπάρχει ένα συναίσθημα για το οποίο σπάνια μιλάμε με τον ίδιο τρόπο.

Η χαρά.

Ποιος μας έμαθε τι να κάνουμε με τη χαρά μας;

Όταν η χαρά γίνεται κάτι που πρέπει να κρυφτεί

Πολλοί άνθρωποι μεγάλωσαν μέσα σε οικογένειες, σχολεία ή κοινωνικά περιβάλλοντα όπου ο ενθουσιασμός δεν ενθαρρυνόταν ιδιαίτερα.

Μπορεί να ακούσαμε φράσεις όπως:

«Μην πάρεις αέρα.»
«Μη χαίρεσαι τόσο πολύ.»
«Τι θα πει ο κόσμος;»
«Μην είσαι υπερβολικός/ή.»
«Καλά, δεν έκανες και κάτι τόσο σπουδαίο.»
«Μην το λες πολύ, θα σε ματιάσουν.»

Ίσως αυτές οι φράσεις να ειπώθηκαν χωρίς πρόθεση να πληγώσουν. Ίσως οι άνθρωποι γύρω μας πίστευαν ότι μας προστατεύουν από την απογοήτευση, την αλαζονεία ή την έκθεση.

Όμως, μέσα μας, το μήνυμα συχνά καταγράφηκε διαφορετικά:

Μην εκφράζεσαι πολύ.
Μην ξεχωρίζεις.
Μην είσαι πολύ χαρούμενος/η.
Μην μιλάς για όσα κατάφερες.
Μην επιτρέπεις στον εαυτό σου να νιώσει περήφανος.

Και έτσι, σιγά σιγά, μάθαμε να μικραίνουμε τον εαυτό μας.
Ακόμα και στις πιο όμορφες στιγμές μας.

Η δυσκολία να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να χαρεί

Για κάποιους ανθρώπους, η χαρά δεν βιώνεται ελεύθερα. Συνοδεύεται από ενοχή, αμηχανία ή φόβο.

Μπορεί να συμβαίνει κάτι καλό και αντί να το απολαύσουμε, να αρχίζουμε να σκεφτόμαστε:

«Μήπως υπερβάλλω;»
«Μήπως φανώ εγωιστής/εγωίστρια;»
«Μήπως προκαλώ;»
«Μήπως αν χαρώ πολύ, μετά κάτι κακό θα συμβεί;»
«Μήπως οι άλλοι με κρίνουν;»

Έτσι, αντί να επιτρέψουμε στη χαρά να υπάρξει, προσπαθούμε να τη “μαζέψουμε”.

Χαμηλώνουμε τη φωνή μας.
Υποτιμάμε την επιτυχία μας.
Αλλάζουμε θέμα.
Λέμε «εντάξει, δεν ήταν και τίποτα».
Κρατάμε τον ενθουσιασμό μας μέσα μας.

Όμως η χαρά που δεν εκφράζεται, δεν εξαφανίζεται απλώς. Συχνά μετατρέπεται σε μια αίσθηση στέρησης. Σαν να μην μας επιτρέπεται να κατοικήσουμε πλήρως τις όμορφες στιγμές της ζωής μας.

Η αποδοχή δεν αφορά μόνο τα δύσκολα συναισθήματα

Όταν μιλάμε για αποδοχή συναισθημάτων, συνήθως σκεφτόμαστε τα δύσκολα: τη λύπη, τον θυμό, τον φόβο, την απογοήτευση, το άγχος.

Και πράγματι, είναι σημαντικό να μπορούμε να αναγνωρίζουμε και να αντέχουμε αυτά τα συναισθήματα.

Όμως η συναισθηματική αποδοχή δεν αφορά μόνο τον πόνο.

Αφορά και τη χαρά.
Την υπερηφάνεια.
Την ικανοποίηση.
Τον ενθουσιασμό.
Την ευγνωμοσύνη.
Την αίσθηση ότι κάτι μέσα μας ανθίζει.

Το να αποδεχόμαστε τη χαρά μας σημαίνει να της δίνουμε χώρο χωρίς να την ακυρώνουμε. Να μπορούμε να πούμε:

«Χάρηκα με αυτό.»
«Είμαι περήφανος/η για εμένα.»
«Το προσπάθησα και τα κατάφερα.»
«Αυτό που ζω είναι σημαντικό για μένα.»
«Μου επιτρέπω να το απολαύσω.»

Χωρίς να χρειάζεται να απολογηθούμε γι’ αυτό.

Γιατί φοβόμαστε να δείξουμε ότι είμαστε χαρούμενοι;

Η καταπίεση της χαράς μπορεί να έχει πολλές ρίζες.

Μερικές φορές φοβόμαστε την κριτική. Άλλες φορές έχουμε μάθει ότι η σεμνότητα σημαίνει να μη μιλάμε ποτέ θετικά για τον εαυτό μας. Ίσως έχουμε συνδέσει τη χαρά με την έκθεση, την απόρριψη ή τη ζήλια των άλλων.

Υπάρχει επίσης και ο φόβος της απώλειας. Κάποιοι άνθρωποι δυσκολεύονται να αφεθούν στη χαρά επειδή φοβούνται ότι, αν χαρούν πολύ, κάτι θα πάει στραβά. Σαν να προσπαθούν να προλάβουν την απογοήτευση μειώνοντας από πριν την ένταση του θετικού συναισθήματος.

Όμως η χαρά δεν γίνεται πιο ασφαλής όταν τη μικραίνουμε.
Απλώς γίνεται λιγότερο διαθέσιμη.

Και εμείς, χωρίς να το καταλαβαίνουμε, στερούμε από τον εαυτό μας την εμπειρία της πληρότητας.

Το δικαίωμα στη χαρά

Η χαρά δεν είναι αλαζονεία.
Η υπερηφάνεια δεν είναι εγωισμός.
Η ικανοποίηση δεν σημαίνει ότι θεωρούμε τον εαυτό μας ανώτερο από τους άλλους.

Μπορούμε να χαιρόμαστε χωρίς να μειώνουμε κανέναν.
Μπορούμε να μιλάμε για όσα καταφέραμε χωρίς να καυχιόμαστε.
Μπορούμε να νιώθουμε περήφανοι χωρίς να χάνουμε την ταπεινότητά μας.

Η χαρά είναι ένα φυσικό, ανθρώπινο συναίσθημα. Και όπως όλα τα συναισθήματα, χρειάζεται χώρο για να υπάρξει.

Ίσως, λοιπόν, ένα σημαντικό κομμάτι της προσωπικής μας φροντίδας είναι να αρχίσουμε να παρατηρούμε πότε τη μικραίνουμε.

Πότε δεν επιτρέπουμε στον εαυτό μας να χαρεί.
Πότε ακυρώνουμε κάτι καλό που μας συνέβη.
Πότε ντρεπόμαστε να μοιραστούμε μια επιτυχία.
Πότε φοβόμαστε να δείξουμε ενθουσιασμό.

Και ίσως, την επόμενη φορά, να δοκιμάσουμε κάτι διαφορετικό.

Να μη βιαστούμε να τη μειώσουμε.
Να μη ζητήσουμε συγγνώμη γι’ αυτήν.
Να μη μικρύνουμε τον εαυτό μας για να χωρέσουμε στην αμηχανία των άλλων.

Να μείνουμε για λίγο εκεί.

Στη χαρά.

Μια μικρή άσκηση για σήμερα

Την επόμενη φορά που θα νιώσεις χαρά, παρατήρησε την πρώτη σου αντίδραση.

Θέλεις να την κρύψεις;
Να την εξηγήσεις;
Να την υποβαθμίσεις;
Να αλλάξεις θέμα;
Να πεις «δεν είναι τίποτα»;

Αν ναι, δοκίμασε να σταθείς για λίγο σε αυτό το συναίσθημα και να πεις στον εαυτό σου:

«Μου επιτρέπεται να χαρώ.»
«Δεν χρειάζεται να μικρύνω αυτή τη στιγμή.»
«Η χαρά μου έχει χώρο.»
«Μπορώ να είμαι περήφανος/η χωρίς ενοχή.»

Γιατί η αποδοχή δεν είναι μόνο να αντέχουμε όσα μας πονάνε.
Είναι και να επιτρέπουμε στον εαυτό μας να ζει πλήρως όσα τον φωτίζουν.

Ζαχαρή Ευαγγελία\Counselling